Nico van der Wel

Wat kan ik zeggen over een avond die mij met innige tevredenheid vervulde? Eerst het resultaat: goed concert, veel publiek. Er zaten ongeveer 70 mensen in de zaal die daarmee lekker vol was. Verreweg de meeste mensen waren bekenden van koorleden of de dirigent. De reis naar Durgerdam blijkt geen bezwaar voor Amsterdammers (de weg is trouwens verlicht). De PR in kranten & bladen en op websites had zo’n 10 bezoekers opgeleverd. Van de 12 uitgenodigde koren was er één met een delegatie van 2 op komen dagen.

Hoewel ik mij meestal niet meer zo druk maak over een concert was het toch spannend. Ik had de hele dag last van mijn keel en mijn kleine solo aan het eind zat me ook niet helemaal lekker. Maar het ging goed, de concentratie was goed en we hebben heerlijk gezongen. Valt meer over te zeggen want natuurlijk ging er af en toe wat mis, we hebben niet altijd eruit gehaald wat er inzat.

Gek genoeg doet dat er op een bepaalde manier niet zo toe. Iets wat daaronder ligt is belangrijker. Denk ik tenminste. Bij de meeste van onze concerten valt me op dat zo veel toehoorders na afloop zo blij zijn. Ons optreden heeft ook iets aanstekelijks. Bij vorige concerten zeiden mensen dat ze ontzettende zin kregen om ook te gaan zingen.

A capella koormuziek wordt gemakkelijk te veel voor mensen, maar op zijn best is het heel direct en verbindend. Dat was er in Durgerdam. Het sluit aan bij mijn eigen beleving van het zingen in dit gezelschap. Ook bij repetities: soms doen we een moeilijk stuk voor het eerst en dan is tot mijn verbazing en grote plezier de schoonheid ervan meteen aanwezig.

Vanmiddag hadden we ons tweede concert, in een afgeladen Abdijkerk in Egmond-Binnen. Kom ik nog op terug.

COV Groot Noord is een grote oratoriumvereniging in Amsterdam Noord. Vorig najaar heb ik hen in het Concertgebouw aan het werk gehoord. In het Concertgebouw? Jazeker! Onze beroemdste concertzaal wordt geregeld afgehuurd voor grote amateurconcerten. Ik was uit Alkmaar gekomen omdat mijn zoon meezong in de ‘Mass of the children’ van John Rutter (solisten, koor, kinderkoor, orkest). De zaal zat helemaal vol, en met totaal andere mensen dan bijvoorbeeld bij de Zaterdagmatinee. COV Groot Noord weet een publiek te mobiliseren. En echt niet alleen met Bach, Haydn, Mozart en Brahms. Een andere mij bekende Christelijke Oratoriumvereniging (leuk om die term een keer te noemen) is ‘De Lofstem’ uit De Lier. Die hadden vorige maand een grote kerk vol voor ‘The armed man – a mass for peace’ van Karl Jenkins (uit 2000!). Mijn zus zong mee: “Het was fantastisch, de mensen stonden op de banken!” Hoe ouderwets dergelijke oratoriumverenigingen ook zijn (en hoe oud sommige koorleden), ze doen in de 21e eeuw blijkbaar iets heel goed. Ze organiseren thuiswedstrijden die ze ook nog winnen.

Dit soort successen bestaan in amateurland. Veel operetteverenigingen, musicalverenigingen en oratoriumkoren slagen er in om mooie dingen te doen. Kwestie van traditie, gepaard aan ondernemingszin en wat artistieke durf, het kan niet anders.

En wij – Cappella Nova – dan?  Onze vestigingsplaats is Amsterdam-Oost, om precies te zijn het Oostelijk Havengebied. Twee van ons komen uit Aalsmeer, één uit Alkmaar, de rest (11) uit Amsterdam. We zijn klein en behoren niet al tientallen jaren tot het verenigingsleven in Oost (zo dat al bestaat). Als we er even van uitgaan dat we artistiek en qua continuïteit goed zitten, blijven er nog twee kwesties over: hoe zien die thuiswedstrijden er voor ons uit én is sponsoring in ons geval mogelijk? We zijn geen groot oratoriumkoor, dus ons succes zal er anders uit moeten zien. Ik heb daar al jaren ideeën over, maar eerst voor dit blog maar eens op zoek naar succesvolle ‘vocaal ensembles’. Waarover later meer.

Terug naar COV Groot Noord. We hebben hen uitgenodigd om met een delegatie tegen korting ons concert van 9 december in Durgerdam bij te wonen. De voorzitter was geïnteresseerd, vond onze PR onder koren uit de regio erg leuk en opperde meteen iets over samenwerking. Daar ga ik natuurlijk niet over, maar wie weet …

Eerst maar eens afwachten hoe het vrijdag (morgen) gaat.

We zijn nog een werkweek verwijderd van onze kerstconcerten – het ging hier tot nu toe alleen over Durgerdam op 9 december, maar op de 11e doen we een tweede concert in de Abdijkerk van Egmond. We zingen daar voor de derde keer. De toegang is gratis, met een collecte aan de uitgang. De vorige keren zat het respectievelijk goed vol en stampvol. Enfin, de PR voor Durgerdam is klaar. Helaas lukt het niet meer om de voordeelbonnen in het dorp rond te brengen. Eind van de week nog proberen om op RTV Noord-Holland te komen. Veel zin in PR-werk heb ik overigens niet meer. Door het vele repeteren en de naderende concerten neemt de muziek het bewind langzaam over. Volgende keer de PR zo plannen dat het twee weken van tevoren klaar is.

Het zingen is een grote vreugde. Het gaat steeds beter, en ik doorgrond de muziek steeds beter. Nog wel een paar technische problemen op te lossen, daar werk ik deze week nog aan. Goed zingen lukt alleen als er geen problemen meer zijn en komt neer op een goede timing c.q. wachten, niet je kruit verschieten bij het eerste ‘forte’ (= luid), musiceren vanuit het geheel. De muziek moet helemaal vanuit rust ontstaan. Rustig op je beurt wachten. Het publiek mag best opgewonden raken, maar jij niet – althans niet teveel. Elke keer dat je een stuk uitvoert is het weer een zoektocht. We voeren 18 stukken uit, 18 keer zoeken dus, en het geheel is op zijn beurt ook weer een zoektocht.

Als tijdens een concert iemand een fout maakt leidt dat soms tot een fout van een ander, wat tot nog een fout van weer een ander kan leiden. Enzovoort, en voor je het weet wordt een concert een strijd tegen de fouten. Luctor et emergo, tenminste dat hoop je dan. Mislukte concerten komen niet zo veel voor, maar ze bestaan. Twee keer meegemaakt, één keer als zanger. Wat je nodig hebt is een soort topsportmentaliteit, waarin de fout van de één alleen maar een fout is, en niet meer. Het kan gebeuren en hoeft nergens toe te leiden. Een koor moet leren om de rust te bewaren, de zangers en zangeressen moeten bij zichzelf blijven. Ook als het verrassend goed gaat, beter dan je ooit gezongen hebt, dan nog moet je dat bij jezelf houden en je kop erbij houden.

Wachten, zingen, genieten van maten rust, luisteren, ontspannen blijven. Gisteren na de repetitiedag was mijn bewustzijn, tja…, opgetild. Bent u daar nog?

Geslapen als een roos.

De gemeente Amsterdam geeft tot nu toe nog een kleine subsidie aan koren. Je moet gevestigd zijn in Amsterdam en er jaarlijks een of twee concerten geven. Durgerdam ligt in de gemeente Amsterdam (‘landelijk Noord’) en met een concert in de Dorpskerk voldoen we dus aan de verplichting. De nabijgelegen dorpen Zuiderwoude en Broek in Waterland horen niet bij Amsterdam, Holysloot en Ransdorp weer wel.

Durgerdam dus. Twintig minuten fietsen vanuit de Indische Buurt, het Oostelijk Havengebied of IJburg, een wippie met de auto. Maar je moet op een donkere winteravond langs de IJsselmeerdijk (onverlicht?) voor een concert, gaan mensen dat doen? klein gelukje: het is komende vrijdag bijna volle maan, dat zit weer mee. Maar de weersvoorspellingen zijn slecht. Bovendien waarschuwde de koster mij dat er geregeld gecontroleerd wordt op fout parkeren. Wel is er enige parkeerruimte bij de voetbalvelden van s.v. DRC (‘voetbal zoals het vroeger was’, zie de leuke website in een prachtige ouderwets aandoende letter http://drc.slclubsite.nl/; DRC betekent trouwens Durgerdammer Racing Club, van 1931).

Mijn koorgenoten hebben met een vorig koor geregeld in Durgerdam gezongen en hebben er vertrouwen in. En het is de moeite van een winteravond-tochtje waard, zo bleek mij vandaag weer op onze repetitiedag. Erg veel plezier gehad, heerlijk gezongen. Het wordt goed. Volgende week nog een extra doorloop.

Eén van de acties om ons koor, Cappella Nova, een betrokken publiek te bezorgen bestaat uit een brief. Twaalf koren in Amsterdam Noord, Edam/Volendam, Purmerend en de regio Waterland hebben een brief gekregen die maximaal 4 personen recht geeft op entree tegen reductietarief. Iedereen vindt het een leuk idee, nu nog afwachten wat het resultaat is.

Behalve een hele zwik huis-aan-huisbladen heb ik ook de website ‘Waterlandse evenementen’ een persbericht + foto gestuurd. Dat is gelukt, op www.waterlandseevenementen.nl/index.php?detail=2975 kun je concertinformatie en een aardige foto van een koorrepetitie zien. Erg goeie site overigens, nog nooit zoiets gezien in de wereld van het Nederlandse platteland (die ik redelijk goed ken). Zoals dat gaat heb ik deze link verspreid onder de koorleden. Wat blijkt: het doorsturen van zo’n linkje werkt als een tierelier. Ik kreeg via ‘Waterlandse evenementen zelfs de eerste reserveringen binnen! Gisteren op de repetitie bleken mijn koorgenoten het leuker te vinden om door te sturen dan een persbericht of een affiche/flyer-pdf.

Nou zit ik nog te zinnen op een actie in Durgerdam zelf, onder de bewoners van dit geweldig leuke dorp. Het bestaat uit ongeveer 120 huizen langs de IJsselmeerdijk, niet ver van Schellingwoude. Mijn idee is dat je voor zo’n concert ook draagvlak moet zoeken in de plaats waar je concerteert. Dus bedacht ik het volgende: elk Durgerdams huis krijgt een opvallend kaartje in de bus dat recht geeft op één toegangskaart tegen reductietarief. Punt is nu: krijg ik het nog rond: kaartjes maken, (laten) bezorgen. Uiterlijk zondag of maandag moet men er in Durgerdam bij het avondeten over praten (bijv. van wie kunnen we een tweede kaart krijgen).

Spannend! Krijg ik de kaartjes op tijd klaar? Liggen ze op tijd op de deurmatten van al die Durgerdamse huisjes?

Onlangs heb ik de PR van mijn koor op me genomen. We zijn met 14 geschoolde amateurzangers die samen een klassiek vocaal ensemble vormen. We halen een behoorlijk niveau dat een publiek verdient dat uit meer dan alleen vrienden en familie bestaat. Veel van dergelijke koren hebben het tegenwoordig niet zo gemakkelijk en treden op voor enkele tientallen mensen.

Hoewel ik als tekstschrijver al jaren in feite communicatiewerk doe, is dit voor het eerst dat ik de marketing en communicatie voor een organisatie doe. Nou valt het me al jaren op dat koren het niet gemakkelijk hebben, niet doordat het niveau onvoldoende is of door artistieke problemen, maar doordat ze de organisatie niet rond krijgen. Je moet werken voor je publiek, harder en vooral slimmer dan vroeger. Er was een tijd – misschien tot 1990? – dat je op klassieke wijze je organisatie in de benen kon houden. In het geval van kleine klassieke koren met ambitie: je organiseerde twee of drie concerten voor eigen risico per jaar, lidmaatschapsgelden en een gemeentelijk subsidie hielpen om dirigent en repetitieruimte te betalen en het betalende publiek hielp bij het laten renderen van de concerten.

Nu is de situatie heel anders. Het publiek dat min of meer vanzelf komt neemt af, gemeentelijke subsidie wordt minder of verdwijnt, verhuurders van repetitieruimtes zijn verplicht om bedrijfsmatig te werken waardoor de zaalhuur omhoog is gegaan. En – denk ik – het potentiële publiek is meer consument geworden: gemakzuchtiger, minder betrokken, verwend door de beschikbaarheid en de superieure kwaliteit van klassieke muziek op cd’s. Verder gaan veel mensen misschien gemakkelijker naar het Concertgebouw dan naar een concert van een koor bij hen in de buurt. Tegelijkertijd zijn er erg veel mensen die zingen.

Het gaat hier om een kerstconcert: 9 december om 20:15 in de Dorpskerk in Durgerdam. Het koor heet Cappella Nova. De concertzaal is een dorpskerkje met 120 stoelen, de avond is 9 december en ik mik op minstens 50 betalende bezoekers. Niemand van ons koor komt uit dit dorp, en we kennen er niemand. Nog veertien dagen te gaan.

Lees in dit blog over de marketing & communicatie rond dit concert en leer met mij mee. Halen we 50 betalende concertbezoekers?